Gemeenten en andere overheden moeten straks beter uitleggen waarom zij zelf economische activiteiten uitvoeren die ook door bedrijven kunnen worden aangeboden. De Tweede Kamer stemde op 13 oktober in met wijzigingen van de Wet markt en overheid, die oneerlijke concurrentie met ondernemers moet voorkomen. Ook krijgen overheden meer ruimte om zelfontwikkelde open-sourcesoftware gratis beschikbaar te stellen.
Gemeenten en andere overheden zijn soms actief op markten waarop ook particuliere ondernemers opereren. Denk aan de exploitatie van sportaccommodaties, camperplaatsen en jachthavens, maar ook aan afvalinzameling en vastgoedverhuur.
De Wet markt en overheid bevat gedragsregels om te voorkomen dat ondernemers daarbij oneerlijke concurrentie ondervinden. Overheden kunnen onder bepaalde voorwaarden besluiten dat een economische activiteit plaatsvindt in het algemeen belang. In dat geval gelden bepaalde gedragsregels niet.
Met de voorgestelde wetswijziging worden strengere eisen gesteld aan de motivering van dergelijke algemeenbelangbesluiten. Overheden moeten beter uitleggen waarom het nodig is dat zij een economische activiteit zelf uitvoeren.
Voor gemeenten betekent dit dat zij bij dergelijke besluiten nadrukkelijker moeten onderbouwen welk publiek belang wordt gediend. Daarmee moet duidelijker worden waarom overheidsoptreden gerechtvaardigd is op een markt waar ook private partijen actief zijn.
Een tweede wijziging heeft betrekking op software die overheden zelf ontwikkelen. Onder de huidige regels kan de verplichting om de integrale kosten door te berekenen in de weg staan aan het gratis beschikbaar stellen van software.
De wetswijziging maakt het mogelijk om de broncode van zelfontwikkelde open-sourcesoftware kosteloos te delen. Een gemeente kan daardoor bijvoorbeeld de broncode van een zelfontwikkelde parkeerapp beschikbaar stellen, zodat andere partijen deze kunnen gebruiken of verder ontwikkelen.
Het kabinet wil hiermee bevorderen dat software die met publieke middelen is ontwikkeld breder kan worden benut.
Daarnaast wil het kabinet de Wet markt en overheid een permanent karakter geven. Daarmee moet een einde komen aan de tijdelijke status van de wet en ontstaat meer zekerheid voor zowel overheden als ondernemers.
De Tweede Kamer heeft op 13 oktober 2026 ingestemd met de voorgestelde aanpassingen. De Eerste Kamer moet het wetsvoorstel nog behandelen. Als ook de senaat instemt, is de beoogde datum van inwerkingtreding 1 juli 2027.
Deze tweedaagse basiscursus leert professionals in de publieke sector compliance- en integriteitsrisico’s herkennen en vertalen naar effectief beleid, toezicht, governance en dagelijks gedrag.
