Nieuw wetsvoorstel verscherpt toezicht op internationale sancties: Belangrijke wijzigingen voor bedrijven en beroepsgroepen

Het wetsvoorstel is een reactie op het steeds complexer wordende sanctielandschap. Waar de huidige Sanctiewet 1977 verouderd is, legt de Wis een stevigere wettelijke basis voor het toezicht op de bedrijfsvoering van instellingen. Bedrijven en instellingen moeten hun compliance- en risicobeleid beter op orde hebben om te voorkomen dat zij onbedoeld zakendoen met gesanctioneerde partijen.

Belangrijkste wijzigingen op een rij:

• Bestuursrechtelijke handhaving: Naast strafrechtelijke vervolging krijgt de overheid de macht om bestuursrechtelijke sancties op te leggen, zoals een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete (tot maximaal €110.000).
• Bijzondere beheersbevoegdheid: De minister van Economische Zaken kan in extreme gevallen een bestuurder aanwijzen om de leiding van een onderneming over te nemen als er een risico op ernstige sanctieontduiking bestaat.
• Centraal Meldpunt Sancties: Om de versnippering van meldingen tegen te gaan, komt er één centraal punt waar sanctiemeldingen moeten worden ingediend.
• Uitbreiding naar juridische beroepsgroepen: Het toezicht wordt uitgebreid naar de advocatuur en het notariaat. Voor hen wordt in specifieke gevallen de geheimhoudingsplicht doorbroken om meldingen aan het centraal meldpunt mogelijk te maken.
• Aantekeningen in registers: In openbare registers zoals het Kadaster en het Handelsregister worden aantekeningen geplaatst bij bezittingen of bedrijven die verbonden zijn aan gesanctioneerde entiteiten.

Zorgen over uitvoerbaarheid

Hoewel de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken het wetsvoorstel steunt, zijn er ook kritische vragen gesteld aan de regering. Diverse fracties en toezichthouders, zoals de Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM), uiten hun zorgen over de snelle opeenvolging van nieuwe regels. Ook de advocatuur vraagt om strikte waarborgen voor de bescherming van het verschoningsrecht bij de nieuwe meldplicht.

Volgende stappen

De wet wordt in twee fasen (tranches) ingevoerd. De eerste tranche richt zich op de handhaving en het centrale meldpunt, terwijl de tweede tranche (verwacht rond juli 2027) de Nederlandse regels volledig in lijn zal brengen met nieuwe Europese anti-witwasrichtlijnen (AML). De Tweede Kamer wacht momenteel op de antwoorden van de regering op de gestelde vragen voordat het wetsvoorstel plenair behandeld wordt.

Duiding

Dit wetsvoorstel markeert een duidelijke koerswijziging in het sanctietoezicht in Nederland. De nadruk verschuift van formele naleving naar aantoonbare effectiviteit van compliance-maatregelen. Organisaties worden niet alleen geacht regels te volgen, maar ook actief risico’s te identificeren en te beheersen.

Voor de praktijk betekent dit onder meer:

• meer nadruk op sanctiescreening en monitoring
• hogere eisen aan interne governance en documentatie
• toenemende rol van toezichthouders in het toetsen van beleid (niet alleen uitvoering)

In combinatie met Europese ontwikkelingen, zoals de komst van AMLA, wijst dit op een toekomst waarin sanctie- en anti-witwasbeleid steeds meer samenkomen in één geïntegreerd compliancekader.

Reageren op de consultatie kan hier