Dat concludeert de Europese Commissie in het Nederlandse landenrapport bij de State of the Digital Decade 2026. Volgens de Commissie wordt verdere vooruitgang vooral geremd door een tekort aan ICT-specialisten, beperkte toepassing van geavanceerde technologie bij het mkb en versnippering binnen de overheid.
Uit de cijfers blijkt dat Nederland op vrijwel alle belangrijke digitale indicatoren boven het Europese gemiddelde presteert. Zo had in 2025 98,8 procent van de huishoudens toegang tot een netwerk met zeer hoge capaciteit en was de basisdekking van 5G volledig.
Ook bedrijven zijn relatief ver met digitalisering. Van de Nederlandse mkb-bedrijven beschikte 88,8 procent over minimaal een basisniveau van digitale intensiteit, tegenover 71,4 procent gemiddeld in de EU. Het gebruik van AI door ondernemingen steeg in één jaar van 23,1 naar 33,2 procent. Daarmee ligt Nederland ruim boven het Europese gemiddelde van 20 procent.
Toch is ook Nederland nog ver verwijderd van de eigen doelen voor 2030. Het kabinet wil dat tegen die tijd 85,1 procent van de bedrijven AI gebruikt. Voor cloudtechnologie ligt de Nederlandse ambitie op 85,3 procent, terwijl het gebruik in 2025 op 65,8 procent bleef steken.
Volgens de Commissie zijn Nederlandse mkb-bedrijven doorgaans voldoende gedigitaliseerd voor hun dagelijkse werkzaamheden, maar blijft de volgende stap achter: het structureel integreren van AI, cloud en data-analyse in de bedrijfsvoering.
Gebrek aan kennis, financiële middelen en toegang tot digitale infrastructuur speelt daarbij een rol. Bestaande ondersteuningsorganisaties, zoals de European Digital Innovation Hubs, en de geplande AI Fabriek in Groningen moeten bedrijven helpen bij experimenten en toepassing. Hun effect wordt volgens de Commissie echter beperkt door gebrekkige coördinatie tussen regionale en landelijke initiatieven.
De Commissie adviseert daarom om de ondersteuning minder vrijblijvend te maken. Innovatiehubs zouden bedrijven niet alleen moeten adviseren, maar ook moeten helpen bij het ontwikkelen van concrete toepassingen, het testen daarvan en de uiteindelijke integratie in werkprocessen.
Ook de digitale dienstverlening van de overheid scoort relatief goed. Nederland behaalt 90,7 van de 100 punten voor digitale diensten aan burgers en 89,4 punten voor diensten aan bedrijven.
Achter deze cijfers gaat volgens de Commissie echter een structureel probleem schuil. Overheidsorganisaties werken nog vaak met afzonderlijke systemen, data-infrastructuren en regels voor gegevensdeling. Daardoor blijft publieke dienstverlening versnipperd en kunnen burgers en bedrijven gegevens niet altijd eenvoudig hergebruiken.
De Nederlandse Digitaliseringsstrategie biedt volgens de Commissie een kans om tot meer samenhang en interoperabiliteit te komen. Daarvoor is wel een concreet uitvoeringsplan nodig met duidelijke mijlpalen en meerjarige financiering. Ook moeten regels voor gegevensdeling worden vereenvoudigd en gestandaardiseerd, zodat burgers en bedrijven dezelfde gegevens niet telkens opnieuw hoeven aan te leveren.
Nederland telt relatief veel ICT-specialisten: 7,2 procent van alle werkenden, tegenover 5 procent gemiddeld in de EU. Toch blijft er een groot tekort aan personeel.
De Commissie wijst onder meer op de vergrijzing, het grote aandeel deeltijdwerkers, tekorten in het onderwijs, genderongelijkheid en een beperkte instroom in technische opleidingen. Vooral kleinere bedrijven en organisaties buiten de grote technologische regio’s hebben moeite om voldoende gekwalificeerd personeel te vinden.
Nederland moet daarom volgens de Commissie eerder beginnen met loopbaanoriëntatie in het onderwijs, meer vrouwen voor technische opleidingen interesseren en meer investeren in het aantrekken en behouden van ICT-specialisten.
Nederlanders en Nederlandse bedrijven beschikken volgens het rapport over een relatief hoog bewustzijn van cyberrisico’s. Tegelijkertijd neemt de druk op gemeenten en andere overheidsorganisaties toe. Zij moeten steeds complexere beveiligingseisen uitvoeren, terwijl budgetten en deskundigheid beperkt zijn.
Ook bij cybersecurity ziet de Commissie versnippering. De verdeling van verantwoordelijkheden is niet altijd helder, informatie wordt onvoldoende structureel gedeeld en beveiligingsstandaarden worden niet overal op dezelfde manier toegepast.
De Commissie adviseert daarom om de informatie-uitwisseling tussen nationale autoriteiten en incidentresponsteams te verbeteren. Daarnaast moet Nederland zorgen voor een consistente uitvoering van cybersecurityverplichtingen bij organisaties die onderdeel zijn van de kritieke infrastructuur.
De algemene conclusie is dat Nederland technologisch goed is gepositioneerd, maar dat verdere digitalisering niet vanzelf volgt uit goede infrastructuur of hoge innovatiecijfers. De opbrengst hangt steeds meer af van de manier waarop organisaties samenwerken, gegevens uitwisselen, mensen opleiden en nieuwe technologie in hun processen opnemen.
De Commissie legt daarmee een zwakke plek bloot die in meerdere onderdelen van het rapport terugkomt: Nederland heeft veel digitale initiatieven, maar de samenhang, uitvoering en structurele financiering blijven achter. Zonder verbetering daarvan dreigt de digitale koppositie vooral zichtbaar te blijven in statistieken, zonder dat burgers, bedrijven en publieke organisaties daar volledig van profiteren.
