Figuur 19 Het onderzoeksproces
Een forensisch onderzoek betreft in de kern het verzamelen, analyseren en verstrekken van informatie over de aard en omvang van de mogelijke onregelmatigheden, zoals corruptie, met het doel om belanghebbenden op basis van het verstrekte inzicht beslissingen te laten nemen over het oplossen van de problemen en treffen van maatregelen. Het begrip ‘forensisch onderzoek’ wordt gehanteerd voor een onderzoek dat in het kader van een mogelijke juridische procedure wordt uitgevoerd.
In de literatuur ligt de nadruk vaak op de uitvoering van onderzoeken, maar in dit hoofdstuk zal de aandacht met name uitgaan naar de opzet van forensisch onderzoek. De opzet is cruciaal voor een zorgvuldige en professionele uitvoering van een onderzoek, omdat fouten in de opzet grote consequenties hebben voor de uitvoering en vaak niet meer gecorrigeerd kunnen worden. Een forensisch onderzoek naar corruptie zal op hoofdlijnen uit de volgende fasen moeten bestaan, om op een professionele en zorgvuldige wijze te kunnen worden opgezet en uitgevoerd:
De opzet van het onderzoek:
Het bepalen van de problematiek:
De aard van de problematiek.
De onderzoekstechnische consequenties van de problemen.
Het bepalen van de onderzoeksstrategie.
Het vaststellen van de onderzoeksvragen.
Het bepalen van het dubbel normatief kader.
Checks & balances bij de opzet van het onderzoek.
De uitvoering van het onderzoek:
Het bepalen en gebruiken van de onderzoeksmethoden, -middelen en -technieken.
Het bepalen van de aard en omvang van de mogelijke onregelmatigheden.
Checks & balances bij de uitvoering van het onderzoek.
Het onderzoeksrapport:
Het opzetten en schrijven van het onderzoeksrapport.
Het afwikkelen van het onderzoek:
Review van concept.
Wederhoor.
Checks & balances bij de afwikkeling van het onderzoek.
Alvorens de verschillende onderwerpen worden behandeld, zal eerst het begrip ‘onderzoek’ in een beperkte reconstructie van de historische en wetenschappelijke context geplaatst worden. Uiteraard is deze reconstructie in werkelijkheid veel complexer en genuanceerder dan hier is weergeven, maar voor dit hoofdstuk geeft deze beperkte uiteenzetting een goede indicatie van de achtergrond van forensisch onderzoek en een kapstok om de nodige onderwerpen aan op te hangen.
