Deze e-cursus Gemeenterecht geeft inzicht in de hoofdlijnen en systematiek van het gemeenterecht, je weet wat waar staat in de Gemeentewet en hoe het in de praktijk in elkaar steekt.
In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober vergelijken we in deze verkiezingsspecial de standpunten van de acht grootste partijen volgens de peilingen. In elke editie zetten we twee partijen naast elkaar. In deze derde editie nemen we de verkiezingsprogramma’s van BBB en D66 onder de loep op belangrijke governance-thema’s.
Disclaimer: de vergelijking is uitsluitend gebaseerd op de verkiezingsprogramma’s, niet op andere uitlatingen van partijleiders of fractieleden.
Zowel BBB als D66 benadrukken het belang van een integere overheid en de bestrijding van zware criminaliteit, maar de accenten verschillen.
BBB wil de regeldruk rond witwasbestrijding beperken door de Wet ter voorkoming van witwassen (Wwft) alleen strikt toe te passen waar het wettelijk noodzakelijk is. Daarnaast pleit de partij voor Italiaanse anti-maffiawetgeving om crimineel vermogen, ook bij families van criminelen, af te pakken. Het inzetten van kroongetuigen moet volgens BBB effectiever en de belastingwetgeving eenvoudiger én fraudebestendiger worden. Internationale organisaties als de VN en WHO worden kritisch tegen het licht gehouden vanwege logge structuren en mogelijke corruptie.
D66 legt juist de nadruk op transparantie binnen de overheid zelf en wil meer openheid over beïnvloeding van politieke besluitvorming. Bij criminaliteitsbestrijding zet D66 in op regulering van cannabis om de drugshandel uit criminele handen te halen, gecombineerd met extra opsporingscapaciteit. Het geld dat wordt afgepakt van criminelen moet terug naar de getroffen wijken. Daarnaast wil D66 Europol en het Europees Openbaar Ministerie eigen opsporingsbevoegdheden geven, en korte celstraffen vervangen door taakstraffen of elektronische detentie.
Op het gebied van inclusie liggen de standpunten van BBB en D66 mijlenver uit elkaar.
BBB keert zich tegen wat zij ‘doorgeschoten symboolpolitiek’ noemt. De partij stelt dat de overheid mensen niet in hokjes moet plaatsen via diversiteitsbeleid en quota. De partij wil diversiteit bij werving afschaffen en selectie uitsluitend laten plaatsvinden op basis van geschiktheid.
D66 kiest juist voor een brede inzet om discriminatie en uitsluiting te bestrijden. De partij wil een nieuwe, overkoepelende antidiscriminatiewet en een speciale bewindspersoon voor gelijkheid en inclusie. Ook moet etnisch profileren wettelijk worden verboden en komt er een verbod op conversiehandelingen. D66 zet in op betere transgenderzorg, toegankelijkheid van de publieke ruimte en versterking van gendergelijkheid, ook in diplomatie en defensie.
Digitale weerbaarheid staat bij beide partijen hoog op de agenda, maar de aanpak verschilt.
BBB wil Nederlandse en Europese bedrijven voorrang geven bij de bescherming van vitale infrastructuur. Overheidsdata moet bij Europese aanbieders worden opgeslagen en afhankelijkheid van buitenlandse techreuzen moet worden afgebouwd. De partij ziet AI als strategisch middel, met investeringen via Defensie en aandacht voor menselijk toezicht. Digitale grondrechten moeten worden verankerd in de Grondwet, terwijl deepfakes zonder toestemming verboden moeten worden.
D66 pleit voor een bewindspersoon voor Technologie en Innovatie die Nederland losmaakt van Amerikaanse en Chinese techbedrijven. Burgers moeten zelf de regie hebben over hun online gegevens (“baas-over-eigen-bits”). Daarnaast wil D66 strengere regels voor apps, snelle verwijdering van nepbeelden en hardere aanpak van online haat. Op defensiegebied zet de partij in op forse investeringen in hybride oorlogsvoering en op Europees leiderschap in AI, drones en cybersecurity.
Beide partijen erkennen dat regeldruk voor bedrijven moet worden verminderd, maar vullen dit verschillend in.
BBB kiest voor een harde reductiedoelstelling van 25% in vier jaar en verzet zich tegen ‘nationale koppen’ op Europese wetgeving. Volgens de partij moet het MKB worden beschermd tegen onevenredige lasten: regels die gelden voor grote multinationals mogen niet ook voor kleine ondernemers gelden. BBB wil bovendien de verplichting tot loondoorbetaling bij ziekte voor kleine werkgevers terugbrengen naar één jaar en stelt paal en perk aan extra eisen vanuit gemeenten.
D66 wil procedures voor vergunningen eenvoudiger en sneller maken, met behoud van duidelijke duurzaamheidskaders. De partij richt zich sterk op het tegengaan van greenwashing, het versterken van standaarden en het invoeren van boetes voor misleiding. Producenten blijven verantwoordelijk voor hun producten, met een digitaal paspoort dat herkomst en recycling inzichtelijk maakt. Daarnaast streeft D66 naar een volledig circulaire economie in 2050, waarbij ondernemers vooraf duidelijkheid krijgen over milieuregels.
Tot slot leggen beide partijen nadruk op een betrouwbare overheid, maar met andere accenten.
BBB wil dat besluiten transparanter worden uitgelegd en dat de overheid sneller verantwoordelijkheid neemt bij fouten, zoals bij de Toeslagenaffaire. Ook pleit de partij voor aanpassingen in de Wet open overheid om misbruik te voorkomen, en voor meer transparantie bij benoemingen in de rechterlijke macht.
D66 gaat een stap verder door openheid tot norm te verheffen en het recht op begrijpelijke taal wettelijk vast te leggen. Het vertrouwen van burgers moet worden hersteld door hen het voordeel van de twijfel te geven en de overheid te verbieden in hoger beroep te gaan tegen haar eigen inwoners. Toezichthouders en rechters moeten meer slagkracht krijgen om de macht effectief te controleren.
Dit artikel is (deels) tot stand gekomen met behulp van AI, op basis van [BBB: BBB Levert en D66: Het kan wél].
