Een advocaat die ChatGPT inzette om een mislukt businessplan aan te tonen, heeft zijn cliënt daarmee een slechte dienst bewezen. De rechtbank Oost-Brabant liet de AI-analyse volledig buiten beschouwing. De advocaat kon namelijk niet uitleggen welke instructies hij de computer had gegeven en welke documenten er precies waren ingevoerd. Het vonnis laat pijnlijk duidelijk zien waar de grens ligt voor het gebruik van AI in de rechtszaal.
De zaak draaide om een pittig financieel conflict tussen een adviesbureau en een engineeringbedrijf over de betaling van een businessplan ter waarde van ruim €188.000. Het engineeringbedrijf weigerde te betalen omdat het plan inhoudelijk tekort zou schieten. Om dat te bewijzen, bracht hun advocaat een ChatGPT-rapport in de procedure. De conclusie van de AI: het businessplan was te vaag, ongeschikt voor investeerders en rechtvaardigde de hoge factuur absoluut niet.
Tijdens de zitting nam de rechtbank het AI-document kritisch onder de loep, wat leidde tot een paar ongemakkelijke momenten voor de raadsman. De advocaat wist simpelweg niet meer welke exacte ‘prompt’ (zoekopdracht) hij ChatGPT had gegeven. Ook opvallend: het ChatGPT-rapport verwees ineens uit het niets naar een specifiek procedurenummer en deed juridische uitspraken over het stopzetten van de betaling. Hoe dat daar terechtkwam, bleef een raadsel. De rechter vroeg vervolgens door naar de ‘temperatuurinstelling’ van het AI-model – de parameter die bepaalt hoe creatief of consistent de computer antwoordt. De advocaat moest toegeven dat hij de vraag niet begreep en de instellingen nooit had bekeken.
Daar bleef het niet bij. De rechtbank ontdekte dat niet de definitieve versie van het businessplan in ChatGPT was geüpload, maar een vroege conceptversie waar de belangrijkste bijlagen nog in ontbraken. Voor de rechter was daarmee de kous af: het was volstrekt onduidelijk of de computer überhaupt wel het juiste document had beoordeeld.
Zonder het ChatGPT-rapport bleef er van de inhoudelijke kritiek van het engineeringbedrijf weinig over. De rechter oordeelde dat de tekortkomingen onvoldoende waren onderbouwd. Het bedrijf moet het adviesbureau daarom alsnog ruim €156.000 betalen, exclusief rente en proceskosten.
De uitspraak betekent niet dat AI vanaf nu verboden is in de rechtspraak, maar het is wel een duidelijke waarschuwing. Wie kunstmatige intelligentie gebruikt om zijn gelijk te halen, moet exact kunnen verantwoorden welke bronnen zijn gebruikt, welke instructies zijn gegeven en hoe de uitkomsten zijn gecontroleerd. Zonder die transparantie is een AI-rapport in de rechtszaal geen cent waard.
