AP: kabinet moet regels UBO-registers aanscherpen

UBO-registers bevatten informatie over de natuurlijke personen met uiteindelijke zeggenschap over bepaalde soorten organisaties (UBO staat voor ‘ultimate beneficial owner’). Nederland heeft twee UBO-registers: één over de personen achter vennootschappen, stichtingen en verenigingen en één over trusts en vergelijkbare constructies.

Het doel van de registers is transparantie geven over eigendom van en zeggenschap over organisaties, onder meer om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan. In beide registers staan personen met meer dan 25% belang of met stemrecht.

Geen onbegrensde toegang

Sinds 2022 is onbeperkte toegang tot UBO-informatie niet langer toegestaan. Dat oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie. Volgens het Hof mogen de privacygevoelige gegevens alleen worden ingezien als daarvoor een aantoonbaar legitiem belang bestaat. Dit ter bescherming van de privacy.

Nederland heeft dit uitgangspunt in 2023 in de wet vastgelegd. Daardoor hebben nu alleen bevoegde instanties, zoals het OM en de Belastingdienst, toegang tot de allergevoeligste informatie, waaronder iemands BSN en woonadres. Informatie zoals naam, nationaliteit en geboortemaand en -jaar is toegankelijk voor meer partijen, waaronder banken en bijvoorbeeld bepaalde journalisten.

Deze partijen moeten dan wel voldoen aan een aantal regels. Het kabinet werkt deze regels nu verder uit in een besluit. Dit is een belangrijke stap, maar volgens de AP moet het kabinet het conceptbesluit op meerdere punten aanscherpen om te voldoen aan de Europese regels:

Afscherming schiet tekort. Gegevens van iemand in een UBO-register kunnen nu alleen worden afgeschermd als diegene wordt bedreigd. Dat is te beperkt. Volgens de Europese regels moet dat ook bij andere risico’s kunnen, zoals fraude, ontvoering, chantage, afpersing, pesterijen, geweld en intimidatie.

Toegang voor journalisten onduidelijk. Journalisten kunnen toegang krijgen tot de registers voor onderzoek naar bijvoorbeeld witwassen, maar het besluit moet beter uitwerken hoe dit ‘legitiem belang’ in de praktijk wordt aangetoond.

Onduidelijkheid voor bedrijven. Partijen die een zakelijke relatie aangaan en misstanden willen voorkomen, kunnen onder voorwaarden toegang krijgen tot de registers. Het besluit is echter niet concreet genoeg over deze voorwaarden.