Geactualiseerd overzicht sanctieregelingen: dit moeten organisaties weten

Geen statisch sanctielandschap

Het document bevat geen afzonderlijke vergelijking met de versie van 2025. Daardoor is niet voor iedere regeling precies vast te stellen wat sinds vorig jaar is veranderd. Uit de verwijzingen naar besluiten en verordeningen die in 2026 zijn gewijzigd, blijkt wel dat een groot aantal regimes recent is aangepast of verlengd.

Dat geldt onder meer voor de sanctieregimes rond Rusland en Oekraïne, Belarus, Iran, cyberaanvallen, mensenrechtenschendingen, terrorisme en verschillende landenregimes. Veel van die wijzigingen bestaan niet alleen uit het toevoegen of verwijderen van personen en organisaties op sanctielijsten. Ook het bereik van verboden wordt uitgebreid.

Sanctieregelingen richten zich daardoor steeds vaker op diensten, technologie en financiële infrastructuur. Naast de bekende bevriezing van tegoeden, reisbeperkingen en handelsverboden gaat het bijvoorbeeld om beperkingen voor:

Financiële en cryptodiensten: betalingsdiensten, cryptoactivadiensten en gespecialiseerde diensten voor financieel berichtenverkeer;

IT en technologie: software, kunstmatige intelligentie, IT-advies en digitale communicatienetwerken.

Vooral Rusland en Belarus verder uitgebreid

Het sanctieregime tegen Rusland blijft veruit het meest omvangrijke onderdeel van het overzicht. De maatregelen bestrijken inmiddels onder meer handel, energie, financiële dienstverlening, transport, media, technologie, intellectuele eigendom en zakelijke dienstverlening.

Recente uitbreidingen hebben onder andere betrekking op:

transacties met financiële instellingen en cryptodienstverleners die sanctieomzeiling faciliteren;

beperkingen voor betalingssystemen en financiële berichtenservices;

aanvullende uitvoerverboden voor technologie en industriële goederen;

beperkingen voor AI-, cloud-, beveiligings- en computerdiensten;

maatregelen tegen de Russische schaduwvloot en risicovolle scheepvaartpraktijken;

strengere verplichtingen rond wederuitvoer en contractuele niet-naar-Ruslandclausules;

beperkingen voor lng, olieproducten en andere energiegerelateerde activiteiten.

Ook het sanctieregime tegen Belarus is verder verbreed. Het omvat inmiddels niet alleen financiële en handelsbeperkingen, maar ook verboden en vergunningsplichten voor onder meer juridische dienstverlening, IT-advies, accountancy, reclame, beveiligingsdiensten, cryptoactiviteiten en toeristische diensten.

Gevolgen voor bedrijven

Voor bedrijven betekent deze ontwikkeling dat sanctiecompliance niet kan worden beperkt tot een periodieke controle van namen op een sanctielijst. Organisaties moeten ook beoordelen welke goederen, technologieën, diensten, landen en betalingsroutes bij een transactie betrokken zijn.

Daarbij zijn niet alleen de directe contractspartij en uiteindelijk belanghebbende relevant. Ook aandeelhouders, bestuurders, tussenpersonen, banken, vervoerders en andere partijen in de keten kunnen bepalend zijn voor de vraag of een transactie is toegestaan.

Bij handelsrelaties met derde landen moet bovendien rekening worden gehouden met het risico dat producten of technologie via die landen alsnog in Rusland, Belarus of een ander gesanctioneerd gebied terechtkomen. Het overzicht noemt voor Rusland expliciet zorgvuldigheidsmechanismen, contractuele wederuitvoerverboden en aanvullende controles op veelvoorkomende prioritaire producten.

Voor compliancefuncties betekent dit dat sanctiebeleid moet aansluiten op de werkelijke activiteiten van de organisatie. Een financiële instelling heeft andere risico’s dan een logistiek bedrijf, softwareleverancier, advieskantoor of producent van industriële onderdelen.

Wwft-controle is niet hetzelfde als sanctiescreening

Sanctiescreening wordt in de praktijk vaak ondergebracht in dezelfde processen als het cliëntenonderzoek op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. De verplichtingen hebben echter een verschillende grondslag.

De Wwft verlangt onder meer dat instellingen cliënten identificeren, uiteindelijk belanghebbenden vaststellen en risico’s op witwassen en terrorismefinanciering beoordelen. Sanctieregels kunnen rechtstreeks verbieden dat tegoeden of economische middelen aan een geliste persoon of entiteit ter beschikking worden gesteld.

Een laag witwasrisico betekent daarom niet automatisch dat een transactie vanuit sanctieperspectief is toegestaan. Andersom is een partij die niet op een sanctielijst staat niet automatisch zonder risico. Ook eigendom, zeggenschap, sectorale verboden, geografische beperkingen en mogelijke omzeilingsconstructies kunnen relevant zijn.

Organisaties doen er daarom goed aan hun Wwft- en sanctieprocessen op elkaar aan te laten sluiten, maar de toetsingskaders afzonderlijk vast te leggen. Dat vraagt om actuele screeningslijsten, duidelijke escalatieprocedures, periodieke herscreening en voldoende kennis van sectorale sancties.

Wie houdt toezicht?

Bij de uitvoering en handhaving zijn meerdere instanties betrokken. DNB en de AFM houden toezicht op voorschriften voor de administratieve organisatie en interne controle van financiële instellingen. Het document benadrukt dat zij niet rechtstreeks toezicht houden op de Sanctiewet 1977 als geheel, maar op de organisatorische verplichtingen die daaruit voor onder toezicht staande instellingen voortvloeien.

Daarnaast zijn onder meer de Douane, het Openbaar Ministerie, de FIOD, de Koninklijke Marechaussee, de Inspectie Leefomgeving en Transport en verschillende ministeries betrokken. Welke instantie bevoegd is, hangt af van het type sanctie en de betrokken sector. Bij financiële sancties spelen DNB en AFM een belangrijke rol, terwijl handels-, export-, luchtvaart- en scheepvaartsancties ook andere toezichthouders en uitvoeringsdiensten raken.

Actualiseren blijft noodzakelijk

Het overzicht van 3 augustus 2026 biedt een bruikbare momentopname, maar sanctieregelingen veranderen snel. Besluiten worden verlengd, sanctielijsten worden aangepast en nieuwe verboden kunnen op korte termijn in werking treden.

Voor professionals in de compliancesector is het document daarom vooral een basis voor verdere controle. De actuele Europese verordeningen, besluiten, sanctielijsten en eventuele uitleg van bevoegde autoriteiten blijven uiteindelijk bepalend voor de beoordeling van een concrete relatie of transactie.

Download hier het overzicht