PONT-gesprek: “Preventie kan veel zorgkosten voorkomen, maar wie betaalt de investering?”

Volgens Hato spelen er landelijk twee grote ontwikkelingen. “De zorgkosten nemen ieder jaar toe. Tegelijkertijd krijgen we een enorm beschikbaarheidsprobleem: over twintig jaar zou één op de vier Nederlanders in de zorg moeten werken om de huidige vraag bij te houden.” Dat vraagt volgens hem om een fundamentele andere manier van denken over zorg en ondersteuning.

Gemeenten staan daarbij in de frontlinie. Als ‘eerste overheid’ zijn zij verantwoordelijk voor een groot deel van de uitvoering in het sociaal domein: van de Jeugdwet en participatie tot de Wmo en preventie. Maar juist bij die preventie wringt het systeem. Investeren in een gezonde leefomgeving, sport of sociale samenhang kan zorgkosten voorkomen, maar de besparingen komen vaak terecht bij zorgverzekeraars of de langdurige zorg – niet bij de gemeente die de investering doet.

In Arnhem wordt daarom geëxperimenteerd met een nieuwe aanpak. Bij de ontwikkeling van een nieuwe wijk wordt vanaf het begin gekeken hoe bewoners er gezond en verbonden kunnen wonen. “De berekeningen laten zien dat zo’n aanpak jaarlijks drie miljoen kost, maar zeven miljoen bespaart,” vertelt Kuipers. “Alleen vallen de kosten en baten in verschillende wetten en budgetten. Daar lopen we tegenaan.”

In het gesprek verkennen Kuipers en Hato hoe nieuwe financieringsvormen – zoals resultaatfinanciering en zogeheten health impact bonds – kunnen helpen om preventie toch mogelijk te maken. Maar daarvoor is meer nodig dan alleen slimme financiële constructies.

“Het begint met de vraag hoe we als samenleving willen kijken naar zorg,” zegt Hato. “Zien we preventie als een kostenpost, of als een investering?”

Vanaf binnenkort is het volledige gesprek te bekijken, waarin beide sprekers ingaan op de financiële en bestuurlijke knelpunten én de kansen om het sociaal en zorgdomein beter met elkaar te verbinden.