Wijzigingswet accountancysector voor versterking kwaliteit en governance in de sector

De wet verduidelijkt dat niet alleen de externe accountant die de verklaring afgeeft verantwoordelijk is; ook de accountantsorganisatie draagt via haar stelsel van kwaliteitsbeheersing verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de wettelijke controle. De AFM ziet dit als een belangrijke prikkel voor het verder verbeteren van de kwaliteit; denk aan het versterken van interne kwaliteitsmonitoring en tijdig bijsturen bij signalen.

Governance voor grote accountantsorganisaties: intern toezichtsorgaan en geschiktheidstoets worden verplicht

Bij inwerkingtreding van de wet per 1 juli 2026, geldt voor de grootste accountantsorganisaties met een reguliere vergunning vanaf 1 juli 2027 een verplicht intern toezichthoudend orgaan, zoals een raad van commissarissen (rvc), en een geschiktheidstoets voor beleidsbepalers. Het gaat om organisaties die drie aaneengesloten boekjaren lang ten minste 150 wettelijke controles doen, met daaruit ten minste € 3 miljoen omzet per boekjaar. Een rvc en geschiktheidstoets versterken onafhankelijk intern toezicht en de professionele inrichting van bestuur en toezicht, zoals momenteel al geldt voor de OOB-accountantsorganisaties.

Audit quality indicators voor OOB-accountantsorganisaties: meten en rapporteren

Tenslotte introduceert de wet audit quality indicators (AQI’s) voor accountantsorganisaties met een OOB-vergunning: kengetallen die inzicht geven in factoren die de kwaliteit van wettelijke controles beïnvloeden. Denk aan partnerbetrokkenheid, doorlooptijden en bevindingen uit kwaliteitsmonitoring. OOB-accountantsorganisaties zullen de AQI’s moeten meten en rapporteren aan de NBA, waarna de NBA de gerapporteerde informatie openbaar maakt.

Mogelijk kan NBA in toekomst accountant aanwijzen als OOB zonder accountant zit

De Wijzigingswet creëert verder een aanwijzingsbevoegdheid voor de NBA om een accountantsorganisatie met een OOB-vergunning aan te wijzen als een OOB ondanks redelijke inspanningen geen accountant kan contracteren. Deze bevoegdheid is wel wettelijk voorzien, maar treedt nog niet in werking en blijft vooralsnog ‘op de plank’; het kabinet zal die activeren als daar aantoonbare noodzaak voor is.

AFM verwacht dat wijzigingen bijdragen aan verbeterde kwaliteit

Wij verwachten dat deze wetswijzigingen zichtbaar bijdragen aan de kwaliteit van wettelijke controles. De verduidelijking dat de organisatie (via het kwaliteitsstelsel) medeverantwoordelijk kan worden gehouden, geeft een extra prikkel om professioneel-kritisch handelen, interne monitoring en tijdige bijsturing te versterken. Bij grote reguliere vergunninghouders zullen een zorgvuldig ingerichte rvc en geschikte beleidsbepalers zorgen voor sterker intern toezicht en betere besluitvorming, waarmee het publiek belang van kwalitatief goede wettelijke controles wordt versterkt.

De AFM roept beleidsbepalers van accountantsorganisaties op kennis te nemen van de Wijzigingswet accountancysector, om te bezien welke onderwerpen impact op hun accountantsorganisatie hebben en mogelijkerwijs actie vereisen. In de aparte download ‘Wijzigingswet accountancysector: wat is de impact op uw organisatie? (zie onder) geven wij meer uitleg over de hierboven genoemde onderwerpen.

Wijzigingswet accountancysector – wat is de impact op uw organisatie? (pdf, 188 kB)