Aandacht voor cliëntenonderzoek bij de omgang met politiek prominente personen

PEPs zijn relevant bij de strijd tegen financieel-economische criminaliteit zoals witwassen, terrorismefinanciering en het overtreden van de Sanctiewet, omdat ze kwetsbaar kunnen zijn voor corruptie en omkoping.

Maatwerk om risico op generieke benadering en discriminatie te voorkomen

Uit het onderzoek blijkt dat ondernemingen die extra maatregelen treffen, niet altijd kijken naar de specifieke risico’s van de individuele PEP. Dat is wel nodig. Niet elke PEP vormt een hoog risico en hoeft dus niet op dezelfde manier te worden behandeld.

Ook ziet de AFM dat sommige ondernemingen nationaliteit gebruiken als zelfstandig criterium in de risicobeoordeling. Dit kan leiden tot ongerechtvaardigd onderscheid en vormt daarmee een risico op discriminatie.

Eenduidige werkwijze en definitie van belang

Een duidelijk en gedeeld begrip van wat een PEP is, is essentieel. Onder PEPs vallen personen met een prominente politieke functie, maar ook hun familieleden en naaste zakelijke relaties.

AFM ziet dat dit begrip binnen ondernemingen niet altijd eenduidig wordt toegepast. Soms worden ook onjuiste of verouderde screeningslijsten gebruikt. Dit kan leiden tot een verkeerde risicobeoordeling.

De financiële toezichthouder ziet ook dat er vaak wel beleid is, maar dat de uitvoering daarvan afwijkt. Het is belangrijk om de stappen die worden gezet in een cliëntenonderzoek ook goed vast te leggen.

Uitbesteding en tooling: ondersteuning, geen vervanging

Ondernemingen kunnen gebruikmaken van externe partijen of hulpmiddelen (tooling) om PEPs te identificeren. Dat kan efficiënt zijn, maar kan tot fouten leiden. Zo kunnen wijzigingen in de PEP-status tijdens de klantrelatie optreden, bijvoorbeeld na verkiezingen. De verantwoordelijkheid blijft altijd bij de onderneming zelf om na te gaan of de gebruikte tooling de juiste PEP-check uitvoert.

Investeer in opleiding en bewustwording

Medewerkers die cliëntenonderzoek uitvoeren, moeten voldoende kennis hebben van PEP-regels. Uit het onderzoek blijkt dat ondernemingen soms vertrouwen op algemene diploma’s, zoals het Wft-adviesdiploma. De AFM verwacht dat opleidingen passend zijn bij de functies binnen de organisatie en aansluiten op de praktijk.

Aanleiding voor het onderzoek waren enkele bevindingen uit de evaluatie van de Financial Action Task Force (FATF) uit 2022. Het onderzoek is gebaseerd op gegevens uit de periodieke vragenlijst en een thematisch onderzoek bij beleggingsondernemingen, beleggingsinstellingen en financieel dienstverleners over het beleid rond het tegengaan van witwassen, terrorismefinanciering en de naleving van de Sanctiewet.