Gemeenten willen structurele financiering verkiezingen

De brief is verzonden als inbreng op een Kamerdebat over verkiezingen op 14 januari.

Vergoeding voor verkiezingen niet op niveau werkelijke kosten

De vergoeding van de reguliere kosten voor de organisatie van verkiezingen is nog lang niet op het niveau van de werkelijke kosten. Nu wordt slechts 40% (€ 40 miljoen) vergoed via het gemeentefonds, de totale kosten zijn namelijk circa € 110 miljoen, zo blijkt uit onderzoek uit 2024. Er ontbreekt dus structureel zo’n € 70 miljoen.

De Kamer heeft gevraagd om het verhogen van de vergoeding, maar gemeenten wachten nog op actie van de minister van BZK. Daar komt bij dat er ook vaker tussentijdse verkiezingen zijn, terwijl de bekostiging nog steeds uitgaat van 1 verkiezing per jaar. Gemeenten pleiten voor structurele financiering van deze kerntaak, in lijn met de Financiële Verhoudingswet.

Vervroegen termijnen tussentijdse verkiezingen: nadelen groter dan voordelen

Volgens de Kiesraad is het mogelijk om tussentijdse verkiezingen eerder te laten plaatsvinden. Een fors deel van de aanbevelingen ziet op een wijziging in de organisatie van de verkiezingen. Het voorstel te komen tot een structurele organisatievorm binnen een gemeente die verkiezingen kan organiseren, brengt voor het merendeel van de gemeenten een aanzienlijke taakverzwaring en extra kosten met zich mee. We willen eerst een duidelijke verbetering van het huidige proces zien.

De Kiesraad heeft bovendien laten weten dat de voorbereiding van de verkiezingen ook in de (zomer)vakantieperiode kan plaatsvinden. Terecht stelt ze daarbij dat investeringen nodig zijn voor de beschikbaarheid van mensen en middelen. Investeringen zijn echter geen garantie op succes: er zijn tijdens vakanties minder of geen vrijwilligers beschikbaar voor de bemensing van stembureaus, verhuurders van locaties zijn minder/niet goed bereikbaar, minder ruimtes beschikbaar voor stembureaus en tellocaties, en zijn minder gemeentelijke medewerkers beschikbaar.

Het komt erop neer dat gemeenten veel geld kwijt zullen zijn om structureel paraat te zijn om eventueel een verkiezing te organiseren. De nadelen van deze voorstellen groter zijn dan de voordelen, immers het organiseren van tussentijdse verkiezingen zou toch een uitzonderlijke situatie moeten zijn.

VNG steunt aanpak buitenlandse inmenging verkiezingen

Gemeenten herkennen de risico’s van buitenlandse inmenging in (gemeentelijke) verkiezingen, specifiek via social media platforms. We steunen dan ook alle inzet om te zorgen dat platforms hierin hun verantwoordelijkheid nemen.