Nederland, Duitsland en Zweden vragen Brussel om vaart te maken met CSDDD-richtsnoeren

Nu de onderhandelingen over het zogeheten Omnibus I-pakket zijn afgerond en de aangepaste CSDDD officieel in werking is getreden, verschuift de aandacht van Brussel naar de volgende fase: de omzetting van de richtlijn in nationale wetgeving. In een gezamenlijk non-paper benadrukken de drie landen dat bedrijven, toezichthouders en handelspartners gebaat zijn bij een snelle en consistente implementatie van de nieuwe regels.

Focus verschuift van wetgeving naar uitvoering

De CSDDD verplicht grote ondernemingen om risico’s voor mensenrechten en milieu in hun waardeketens in kaart te brengen en aan te pakken. De richtlijn geldt als een van de meest ingrijpende Europese ESG-wetten van de afgelopen jaren.

Volgens Nederland, Duitsland en Zweden moet de Europese Commissie nu vooral voorkomen dat de uitvoering leidt tot versnippering tussen lidstaten. Verschillende interpretaties van dezelfde regels zouden immers kunnen zorgen voor extra administratieve lasten, juridische onzekerheid en een ongelijk speelveld binnen de Europese interne markt.

De drie landen wijzen erop dat due diligence inmiddels niet alleen wordt gezien als een instrument voor mensenrechten- en milieubescherming, maar ook als een manier om kwetsbaarheden in internationale waardeketens beter zichtbaar te maken en strategische afhankelijkheden te verkleinen.

Bedrijven vragen om duidelijkheid

Een belangrijk verzoek aan de Commissie betreft de ontwikkeling van uitvoerige richtsnoeren. De eerste Europese guidelines worden uiterlijk in juli 2027 verwacht, maar volgens de drie lidstaten moeten bedrijven al veel eerder meer praktische handvatten krijgen.

Zij pleiten daarom voor uitgebreide consultaties met bedrijven, maatschappelijke organisaties en toezichthouders. Ook zouden concept-richtsnoeren vooraf in de praktijk moeten worden getest om te voorkomen dat ze leiden tot onwerkbare verplichtingen of onbedoelde administratieve lasten.

Vooral het gebrek aan duidelijkheid over informatieverzoeken binnen ketens wordt genoemd als risico. Veel ondernemingen ontvangen momenteel uiteenlopende duurzaamheidsvragenlijsten van klanten en zakenpartners. Volgens de drie landen zouden meer uniforme formats en standaarden kunnen voorkomen dat met name mkb-bedrijven worden overspoeld met verschillende informatieverzoeken.

Samenhang met andere Europese regels

Een tweede aandachtspunt is de groeiende hoeveelheid Europese regelgeving rondom duurzaamheid, ketenverantwoordelijkheid en rapportage.

Nederland, Duitsland en Zweden vragen de Commissie expliciet om duidelijk te maken hoe de CSDDD zich verhoudt tot andere Europese due diligence-verplichtingen en sectorspecifieke regelgeving. Ondernemingen moeten volgens hen kunnen vaststellen welke regels voorgaan wanneer verschillende verplichtingen elkaar overlappen. Ook moet worden voorkomen dat bedrijven voor dezelfde overtreding door meerdere toezichthouders worden aangesproken.

Deze oproep sluit aan bij bredere discussies binnen Europa over de stapeling van ESG-regelgeving. Veel ondernemingen worstelen momenteel met de combinatie van de CSDDD, de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), de Taxonomie-verordening en sectorspecifieke duurzaamheidswetgeving.

Toezicht moet vanaf het begin worden geharmoniseerd

Opvallend is dat de drie landen niet alleen aandacht vragen voor bedrijven, maar ook voor toezichthouders.

Zij dringen aan op een snelle oprichting van het Europese netwerk van toezichthoudende autoriteiten dat in de richtlijn is voorzien. Een dergelijk netwerk moet zorgen voor een meer uniforme interpretatie van de regels en consistente handhaving binnen de Europese Unie.

Voor governance- en complianceprofessionals is dit een belangrijk signaal. Bij eerdere Europese regelgeving ontstonden regelmatig verschillen in toezichtaanpak tussen lidstaten, waardoor ondernemingen met grensoverschrijdende activiteiten te maken kregen met uiteenlopende verwachtingen van nationale toezichthouders.

Internationale dimensie blijft cruciaal

De drie landen benadrukken daarnaast dat succesvolle implementatie niet uitsluitend een Europese aangelegenheid is. Veel bedrijven zullen voor hun due diligence afhankelijk zijn van leveranciers en partners buiten de EU.

Daarom wordt de Commissie opgeroepen om actief in gesprek te blijven met derde landen en handelspartners. Volgens het non-paper is het belangrijk om misverstanden over de CSDDD weg te nemen en samen te werken aan duurzamere waardeketens.

Ook wordt gewezen op bestaande internationale standaarden van de OESO en de Verenigde Naties. De drie landen vinden dat Europese richtsnoeren zoveel mogelijk moeten aansluiten bij deze reeds bestaande due diligence-kaders, zodat bedrijven niet opnieuw geheel nieuwe systemen hoeven op te zetten.

Waarom dit relevant is voor bestuurders en compliance officers

Hoewel het document geen nieuwe wettelijke verplichtingen introduceert, geeft het wel een duidelijke indicatie van de richting die verschillende lidstaten voor ogen hebben bij de uitvoering van de CSDDD.

De gezamenlijke boodschap is helder: de zorgplichtwet moet ambitieus blijven, maar tegelijkertijd uitvoerbaar. Uniforme interpretatie, voorspelbaar toezicht en beperking van administratieve lasten worden gezien als voorwaarden voor een succesvolle invoering.