FSC: ‘AI-modellen vergroten urgentie cyberweerbaarheid’

Het FSC besprak de gevolgen van geavanceerde AI-modellen voor cyberrisico’s en financiële stabiliteit. Deze modellen bieden kansen, maar kunnen er ook toe leiden dat (bestaande) kwetsbaarheden sneller, goedkoper en op grotere schaal worden misbruikt. Via ketenafhankelijkheden, concentratierisico’s en afhankelijkheid van kritieke derde partijen kan dit ook het financiële stelsel als geheel raken. Daarbij speelt ook de afhankelijkheid van niet‑Europese technologie en digitale infrastructuur een rol, wat het belang van versterking van de Europese digitale autonomie onderstreept.

Het is belangrijk dat financiële instellingen hun risicobeheer aanpassen aan AI-gedreven cyberrisico’s, onder meer door kwetsbaarheden eerder te identificeren en sneller te verhelpen. Snel herstel kan betekenen dat instellingen bepaalde systemen of diensten tijdelijk moeten beperken of stilleggen. Daarom moet vooraf duidelijk zijn hoe deze keuze zich verhoudt tot bestaande eisen en verwachtingen over de continue beschikbaarheid van financiële diensten.

Het FSC onderschrijft de hoge urgentie van dit risico en verwelkomt de waarschuwing van de ESRB en AFM die soortgelijke bevindingen en adviezen geven. Verbeterde cyberweerbaarheid vraagt niet alleen om meer geld, maar ook om betere samenwerking, coördinatie en informatie-uitwisseling. Het is van belang dat nationale en Europese coördinatie- en crisisstructuren daar voldoende op zijn ingericht en dat instellingen en autoriteiten informatie delen, zowel binnen de financiële sector als tussen de financiële sector en andere vitale sectoren in de economie. Financiële stabiliteit hangt immers ook af van de cyberweerbaarheid van bijvoorbeeld de energie- of telecomsector.

Behoud van weerbaarheid blijft essentieel

De risico’s voor het financiële stelsel blijven hoog. Hoewel sommige acute risico’s voor de economie lijken te zijn afgenomen door recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten, blijft er sprake van volatiele energieprijzen en verhoogde onzekerheid, onder meer over de levering van grondstoffen uit de Golfregio. Daarnaast zijn de kwetsbaarheden omtrent cyberdreigingen, geopolitieke spanningen, hoge waarderingen van met name AI-gerelateerde bedrijven op financiële markten en de houdbaarheid van overheidsschulden onverminderd groot.

De Nederlandse economische groei blijft naar verwachting in 2026 en 2027 gematigd, terwijl de inflatie geleidelijk afneemt. Het FSC constateert dat in veel landen, zowel binnen als buiten het eurogebied, de schuldposities op historisch hoge niveaus liggen, tegen de achtergrond van hogere rentes en herfinancieringsbehoeftes. In een periode van economische groei ontbreekt veelal de urgentie de begrotingsposities te verbeteren om toekomstige schokken op te kunnen vangen.

De Nederlandse financiële sector beschikt over stevige buffers om risico’s het hoofd te bieden, en juist in onzekere tijden is het belangrijk deze weerbaarheid op peil te houden. Vereenvoudiging van regelgeving is wenselijk als dit leidt tot een consistenter raamwerk, maar mag de weerbaarheid van financiële instellingen niet verzwakken of afbreuk doen aan het primaire mandaat van toezichthouders.

Meer zicht nodig op private credit

Tot slot constateert het FSC dat niet-bancaire financiering, waaronder private credit, een waardevolle aanvulling kan vormen op bancaire kredietverlening. Tegelijkertijd leidt de snelle groei van private credit in combinatie met het gebrek aan transparantie en onderlinge verwevenheden met andere delen van de financiële sector tot zorgen. Daarbij is private credit nog niet getest in een neergaande markt, waardoor onzeker is of deze markt in stressomstandigheden schokken absorbeert of juist versterkt. Bestaande rapportages bieden onvoldoende inzicht in blootstellingen, kredietkwaliteit en verwevenheden. Het FSC benadrukt dat de economische voordelen van private credit mede afhankelijk zijn van betere data en risicobeheersing.