Lobby in het Europees Parlement een jaar later: nieuwe regels, meer vergaderingen, meer reden tot bezorgdheid?

Met onze bijgewerkte dataset kunnen we onthullen dat Europarlementariërs meer dan 30.000 vergaderingen hebben gepubliceerd sinds het begin van het mandaat. Dit is een stijging van 314% ten opzichte van een vergelijkbare periode in het vorige mandaat. Deze enorme toename kan grotendeels worden toegeschreven aan de wijziging van het Reglement van het Parlement, dat nu bepaalt dat alle EP-leden en hun assistenten lobbyvergaderingen moeten publiceren, inclusief vergaderingen met zowel lobbyorganisaties als vertegenwoordigers van derde landen. Voorheen hoefden alleen EP-leden met specifieke leidinggevende functies (rapporteur, schaduwrapporteur en commissievoorzitter) aan te geven wie ze ontmoetten.

Dit is een grote winst voor transparantie, in lijn met de aanbevelingen die we hebben gedaan en geeft ons meer inzicht in het reilen en zeilen van het Europees Parlement.

Als we in de gegevens duiken, zien we dat 14 van de 20 organisaties met het grootste aantal bijeenkomsten commerciële belangen vertegenwoordigen. Dit is onevenwichtig,

Lobbyisten in het parlement

We kunnen ook meer verontrustende zaken onthullen: Philip Morris International, een tabaksfirma die onderworpen is aan de WHO Kaderconventie voor Tabakscontrole, die strikte beperkingen oplegt aan interacties met de industrie, staat in de top 20 van organisaties met de meeste ontmoetingen. De groep van Europese Soevereine Naties en niet-gebonden leden ontmoeten herhaaldelijk officiële vertegenwoordigers van autoritaire regimes, waaronder uit China, Rusland en Wit-Rusland. We constateerden ook een aanwezigheid van bijeenkomsten in de conservatieve sfeer van de VS, waaronder leden van de Republikeinse partij in de VS, en conservatieve organisaties zoals Republicans for National Renewal en de Heritage Foundation, die beide niet geregistreerd staan in het transparantieregister van de EU. Tot de meest vertegenwoordigde organisaties van de ENVI-commissie (Milieu, volksgezondheid en voedselveiligheid) behoren grote spelers op het gebied, maar niettemin een duidelijke verbetering ten opzichte van de Europese Commissie, die slechts drie NGO’s in haar top 20 heeft. Het is niet verrassend dat de soorten organisaties waarmee Europarlementariërs vergaderen de politieke kloof weerspiegelen: we vinden een grotere betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld aan de linkerkant en een voorkeur voor spelers uit het bedrijfsleven aan de rechterkant van het politieke spectrum.

We hebben ook de toegang van de fossiele brandstofindustrie tot het Europees Parlement onder de loep genomen. Onze bevindingen onthullen een verontrustende trend: in slechts één jaar tijd hebben de zeven grootste fossiele brandstoforganisaties (Shell, Eni, Total Energies, ExxonMobil, PB, Equinor en Chevron, samen met hun zelfverklaarde netwerken (zoals vermeld in hun transparantieregister)) meer dan 1000 ontmoetingen gehad met leden van het Europees Parlement. Meer nog, minstens de helft van hun ontmoetingen met beleidsmakers ging over klimaatgerelateerde kwesties, wat ernstige vragen oproept over wiens belangen voorrang krijgen bij het vormgeven van het klimaatbeleid van de EU.

Gepubliceerde vergaderingen

Verder ontdekten we dat Europarlementariërs niet altijd openhartig waren met hun vergaderverslagen of deze te goeder trouw invulden. Sommige van de meest genoemde onderwerpen zijn “uitwisseling van standpunten”, gevolgd door “uitwisseling” in meerdere talen. Dit onthult niets over de werkelijk besproken onderwerpen en maakt het niet mogelijk om het doel van de bijeenkomst op een zinvolle manier te begrijpen.

We zijn ook nieuwsgierig naar 88 leden van het Europees Parlement die sinds hun aantreden geen enkele vergadering hebben gepubliceerd. Hoewel het mogelijk is dat deze leden geen meningen van buitenaf hebben gevraagd, vinden wij het aannemelijker dat ze hun vergaderingen gewoon niet hebben gepubliceerd. Dat is makkelijk als er geen waarneembare consequenties zijn voor het niet volgen van de regels. Er zijn grote verschillen tussen de fracties: aan de ene kant van het spectrum hebben alle leden van de Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie hun vergaderingen gepubliceerd; aan de andere kant heeft bijna 40% van de leden van ESN en niet-gebonden leden nog geen enkele vergadering gepubliceerd.

Leden van de extreemrechtse Patriotten voor Europa fractie vallen ook op door slechts 4% van het totaal aantal gepubliceerde vergaderingen te vertegenwoordigen, ondanks het feit dat zij de op twee na grootste fractie in het Parlement zijn.

Veel leden van het Europees Parlement hebben de controle ook bemoeilijkt door hun vergaderverklaringen niet te koppelen aan het lobbyregister van de EU, maar in plaats daarvan namen van organisaties te vermelden die niet overeenkomen met hun officiële vermelding in het register. Dit betekent dat iedereen die een overzicht wil hebben van wie een EP-lid heeft ontmoet, moet raden welke naam het EP-lid heeft besloten te geven aan de organisatie die hij of zij ontmoet. Europarlementariërs hebben bijvoorbeeld vergaderingen met ons geregistreerd als “Transparency International verbindingskantoor bij de EU”, onze officiële naam in het transparantieregister, maar ook “Transparency International EU” of gewoon “Transparency International”. Dit maakt het samenvoegen van gegevens nodeloos moeilijk. Transparantie zou zich moeten vertalen in gemakkelijke toegang, maar met ongeveer elke tweede vergadering nog steeds gelogd via vrije tekst, zijn veel leden van het Europees Parlement nog steeds terughoudend om zich bezig te houden met deze beste praktijk. Het maakt het ook veel moeilijker om niet-geregistreerde organisaties eruit te vissen, die nog steeds in contact mogen komen met EP-leden ondanks talrijke oproepen van onze kant om alleen geregistreerde lobbyisten te ontmoeten.

Aanbevelingen

De nieuwe regels zijn een opmerkelijke vooruitgang voor de transparantie en bieden ons steeds meer inzicht in de lobbyactiviteiten die gericht zijn op leden van het Europees Parlement. Er moet meer worden gedaan om het algemene kader te verbeteren:

Europarlementariërs zouden alleen geregistreerde lobbyisten mogen ontmoeten.

De lobbyregels moeten streng worden gecontroleerd en er moet voldoende zorgvuldigheid worden betracht. Dit zou met name betrekking moeten hebben op de verplichte publicatie, gezien het feit dat bijna honderd EP-leden nog geen enkele bijeenkomst hebben gepubliceerd. In geval van overtreding moeten zinvolle en afschrikwekkende sancties worden opgelegd. Het huidige sanctiesysteem, dat bestaat uit eenvoudige maatregelen zoals berispingen, is niet geschikt voor het beoogde doel.

In het huidige systeem zijn leden alleen verplicht om geplande ontmoetingen met lobbyisten te publiceren. Dit is een grote beperking, aangezien ontmoetingen vaak informeel kunnen plaatsvinden. Het Parlement zou deze regel moeten veranderen zodat alle vergaderingen, zowel formele als informele, openbaar moeten worden gemaakt.

Europarlementariërs moeten systematisch gebruik maken van de beste praktijk om vergaderingen te registreren via het Transparantieregister waar van toepassing. En ze moeten vergaderingen waar mogelijk koppelen aan parlementaire procedures. Dit verhoogt de transparantie rond wetgevend werk aanzienlijk en beperkt de ruimte voor nietszeggende beschrijvingen.

De openbaarmakingsvereisten voor lobbyen moeten gelden voor alle medewerkers en beleidsdoelen van het Parlement.
Deze analyse is opgesteld door Ilaria Schmoland, Pia Engelbrecht-Bogdanov, Shari Hinds en Raphael Kergueno van TI-EU.