Uitvoeringswet AI‑verordening uitvoerbaar, maar aanpassingen nodig voor effectief toezicht

Een uitvoeringstoets is een beoordeling door een toezichthouder of uitvoeringsorganisatie van een wetsvoorstel op uitvoerbaarheid in de praktijk: is het toezicht werkbaar, zijn de bevoegdheden helder en zijn er voldoende middelen, capaciteit en informatie beschikbaar? Een consultatiereactie is de formele reactie van een partij, zoals de AFM, op een wetsvoorstel in de internetconsultatie, waarin zij inhoudelijke steun uitspreekt en tegelijkertijd aandachtspunten en verbetervoorstellen meegeeft om de wet effectiever en beter uitvoerbaar te maken.

AI brengt kansen en risico’s voor financiële sector

De AFM ziet dat AI de financiële sector ingrijpend verandert en kansen biedt voor betere dienstverlening en efficiëntere processen. Tegelijkertijd brengt AI nieuwe risico’s met zich mee, bijvoorbeeld rond datakwaliteit, uitlegbaarheid en mogelijke discriminatie. Daarom geldt voor de AFM een duidelijke lijn: innovatie met AI is welkom, maar moet altijd verantwoord, beheerst en transparant plaatsvinden.

Bestaande regels blijven onverkort van toepassing, en waar nodig worden deze in Europees verband verder uitgewerkt. De inzet van de AFM is dat AI bijdraagt aan eerlijke en goed functionerende markten, met bescherming van consumenten en vertrouwen in het financiële systeem als uitgangspunt.

AI‑verordening biedt belangrijk kader voor innovatie

“De AI‑verordening biedt een belangrijk kader om innovatie in goede banen te leiden. Wij zien dat het wetsvoorstel in de basis uitvoerbaar is, maar ook dat gerichte aanpassingen nodig zijn om het toezicht effectief en toekomstbestendig in te richten, zoals voldoende capaciteit, heldere bevoegdheden en een duidelijke taakverdeling tussen toezichthouders”, zegt AFM-voorzitter Laura van Geest.

Wetsvoorstel uitvoerbaar onder duidelijke voorwaarden

De AI-verordening introduceert nieuwe toezichttaken voor de AFM, waaronder toezicht op verboden AI-toepassingen, transparantie richting consumenten, en hoog risico toepassingen zoals kredietbeoordeling en verzekeringspricing.

Dit vraagt om nieuwe expertise, aanvullende toezichtinstrumenten en intensieve samenwerking met andere toezichthouders, in het bijzonder DNB. Ook wijst de AFM op het belang van een adequaat publicatieregime, een passend regime voor vertrouwelijkheid en gegevensdeling, en voldoende capaciteit en middelen om het toezicht effectief in te richten.

Zorgen over voorgestelde verdeling toezichttaken AFM en DNB

In de consultatiereactie spreekt de AFM steun uit voor het wetsvoorstel, maar uit zij zorgen over de voorgestelde verdeling van toezichttaken tussen AFM en DNB. De AI-verordening heeft ten doel mensgerichte en betrouwbare AI te bevorderen en te zorgen voor een hoge mate van bescherming van de grondrechten. Consumentenbescherming behoort tot deze grondrechten en daarmee richt de verordening zich dan ook specifiek op het versterken van de positie van de consument bij gebruik van AI.

De AFM stelt vast dat de belangen die de verordening tracht te beschermen volledig aansluiten bij haar mandaat als gedragstoezichthouder waarbij het belang van het individu centraal staat. De AFM vindt het belangrijk dat er wordt gekomen tot een bevoegdheidsverdeling waarbij zowel AFM als DNB, ieder vanuit hun eigen rol (respectievelijk als gedrags- en als prudentieel toezichthouder), aangewezen worden om toezicht te houden op de verbodsbepalingen en op de hoog risico normen uit de verordening.

Daarnaast doet de AFM aanbevelingen om het wetsvoorstel te verbeteren, onder meer door een duidelijk publicatieregime en aansluiting bij het bestaande geheimhoudingskader in de Wft. Met de publicatie van deze documenten levert de AFM een bijdrage aan een uitvoerbaar en effectief toezichtkader voor AI in de financiële sector, waarin ruimte is voor innovatie en tegelijkertijd risico’s beheerst blijven.