Wetsvoorstel Bevorderen integriteit decentraal bestuur naar de Tweede Kamer

Minister Rijkaart: “Het functioneren van het openbaar bestuur staat of valt met integriteit. Om het vertrouwen in de politiek te versterken, is het van belang dat bij iedere benoeming vooraf aandacht wordt besteed aan de integriteit van bestuurders. Met dit wetsvoorstel wordt deze werkwijze verplicht gesteld en worden duidelijke regels vastgelegd voor de uitvoering.”

De meeste provincies, gemeenten en waterschappen voeren al een risicoanalyse uit voordat een nieuwe bestuurder wordt benoemd. Ze kijken dan naar zaken zoals huidige of eerder vervulde nevenfuncties of financiële belangen. Hiermee worden mogelijke risico’s en kwetsbaarheden in kaart gebracht. Het wetsvoorstel geeft aan naar welk type integriteitsaspecten mag worden gekeken. Denk daarbij aan onverenigbare nevenfuncties en verboden handelingen. Daarnaast wordt vastgelegd welke bronnen daarbij mogen worden gebruikt, zoals een vragenlijst en openbare bronnen. Verder biedt het wetsvoorstel de kandidaat-bestuurders duidelijkheid over hoe er met persoonlijke informatie wordt omgegaan en wie welke rol heeft in dit proces. Zo weten ook kandidaat-bestuurders beter wat hen te wachten staat.

Financiële belangen

Het voorstel schept ook duidelijkheid over hoe decentrale bestuurders moeten omgaan met hun eventuele financiële belangen. Een bestuurder wordt geacht vanuit zijn ambt het algemeen belang te behartigen. Door het hebben van bepaalde financiële belangen kan het risico ontstaan dat deze niet te verenigen zijn met een goede uitoefening van de functie. In het voorstel is daarom opgenomen dat bestuurders geen financiële belangen mogen hebben die botsen met hun taak.

Gemeenteraadsverkiezingen 2026

Op 18 maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Het wetsvoorstel zal nog niet in werking zijn getreden op het moment dat de screening van kandidaat-wethouders aan de orde is. Alle gemeenten zijn daarom in september 2025 bij brief opgeroepen om wel een risicoanalyse integriteit uit te voeren. Op www.politiekeambtsdragers.nl is meer informatie te vinden over hoe de risicoanalyse integriteit vormgegeven kan worden en over hoe kandidaat-bestuurders een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) kunnen aanvragen. Sinds 1 januari 2023 is een VOG verplicht.