Kwaliteit moet leidend zijn in beloningsbeleid accountantsorganisaties

De AFM wilde meer inzicht in de wijze waarop de zes OOB-accountantsorganisaties invulling geven aan een passend beloningsbeleid om de kwaliteit van wettelijke controles te verzekeren. Daarom hebben we onderzoek gedaan naar de implementatie van de NBA-maatregelen uit het NBA-rapport ‘In het publiek belang’ (2014) in het beloningsbeleid. Die maatregelen geven aan dat kwaliteit van de wettelijke controles een belangrijke rol speelt in het benoemen, beoordelen, belonen en sanctioneren van externe accountants.

Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar de toepassing van dit beleid met behulp van een inschatting en onderbouwing van volwassenheidsniveaus. De meeste OOB-accountantsorganisaties hebben de NBA-maatregelen geïmplementeerd in hun beloningsbeleid. Ook zijn er goede voorbeelden van het monitoren en evalueren daarvan. Tegelijkertijd ziet de AFM ruimte voor versterking. Op basis van het onderzoek heeft de AFM de volgende drie aanbevelingen.

Aanbeveling 1: zet verdere stappen in het monitoren en evalueren van beloningsbeleid

Het is niet alleen belangrijk dat er passend beloningsbeleid ís – het moet ook worden gemonitord en geëvalueerd. Dat kan kwetsbaarheden in het beleid aan het licht brengen, zodat die aangepakt kunnen worden en de aandacht voor de kwaliteit van wettelijke controles verder kan toenemen. Wij zien per accountantsorganisatie een variatie in volwassenheidsniveaus. Sommige hebben bijvoorbeeld de monitoring goed op orde, maar kunnen de evaluatie verder uitdiepen. Het bestuur heeft doorgaans meer aandacht voor monitoring en evaluatie dan de raad van commissarissen. Toch kan de raad van commissarissen een belangrijke stimulans zijn bij de verdere ontwikkeling van passend beloningsbeleid.

Aanbeveling 2: vergroot de transparantie over de rol van kwaliteit in het beloningsbeleid

Accountantsorganisaties gebruiken verschillende systemen ter verdeling van de winst onder equity partners. Sommige hanteren een systeem van gelijke winstdeling onder de partners, andere van verschillende winstrechten per groep – op basis van rol en verantwoordelijkheid. Andere organisaties kennen een combinatie van deze winstdelingssystemen. Meer transparantie over de indeling van equity partners in groepen kan bijdragen aan het stimuleren van een kwaliteitsgerichte cultuur. Een goed praktijkvoorbeeld is dat de criteria voor deze indeling worden gekoppeld aan de langetermijndoelen van de organisatie, waar kwaliteit een belangrijk onderdeel van is.

Aanbeveling 3: maak kwaliteit aantoonbaar doorslaggevend in de variabele beloning

Kwaliteit van wettelijke controles is een belangrijke prestatie-indicator voor een passend beloningsbeleid. Want kwaliteit kan daarmee gemonitord worden; de resultaten kan de organisatie vervolgens inzetten om een lerende houding bij externe accountants te stimuleren. In de beoordeling en beloning van externe accountants is de kwaliteit van wettelijke controles niet altijd aantoonbaar doorslaggevend. We hebben in de praktijk gezien dat dat laatste wel kan.

De AFM verwacht dat accountantsorganisaties de komende periode gericht aan de slag gaan met het versterken van hun beloningsbeleid op basis van deze aanbevelingen. Zo blijft de sector stap voor stap werken aan een kwaliteitsgerichte cultuur.

Download hier het AFM-rapport