Persoonsgebonden budget

Algemeen

Een jeugdige of zijn ouder kan het college echter verzoeken om een persoonsgebonden budget (pgb), waarmee hij zelf de voorziening inkoopt. Artikel 8.1.1 biedt hiertoe de grondslag. Artikel 8.1.1, eerste lid bepaalt dat, indien de jeugdige of zijn ouders dit wensen, het college hun een pgb verstrekt dat hen in staat stelt de jeugdhulp die tot de individuele voorziening behoort van derden te betrekken. In het tweede lid is bepaald dat een pgb wordt verstrekt, indien:

de jeugdige of zijn ouders naar het oordeel van het college op eigen kracht voldoende in staat zijn tot een redelijke waardering van de belangen ter zake dan wel met hulp uit hun sociale netwerk dan wel van een curator, bewindvoerder, mentor, gemachtigde, gecertificeerde instelling of aanbieder van gesloten jeugdhulp, in staat zijn de aan een pgb verbonden taken op verantwoorde wijze uit te voeren;

de jeugdige of zijn ouders zich gemotiveerd op het standpunt stellen dat zij de individuele voorziening die wordt geleverd door een aanbieder, niet passend achten; en

naar het oordeel van het college is gewaarborgd dat de jeugdhulp die tot de individuele voorziening behoort en die de jeugdige of zijn ouders van het budget willen betrekken, van goede kwaliteit is.

Het bedrag van het persoonsgebonden budget moet toereikend zijn om de benodigde hulp daadwerkelijk in te kopen. Het college mag aansluiting zoeken bij de bedragen die het zelf in natura kwijt zou zijn geweest, maar de toereikendheid staat daarbij als eis voorop. Het college kan een pgb weigeren, voor zover de kosten van het betrekken van de jeugdhulp van derden hoger zijn dan de kosten van de individuele voorziening in natura. Ook kan het college het pgb weigeren als het college een eerder verstrekt pgb al eens heeft herzien, dan wel ingetrokken, omdat er sprake was van onjuiste of onvolledige verstrekking van gegevens door de jeugdige of zijn ouders, de jeugdige of zijn ouders niet voldeden aan de voorwaarden van het pgb, of de jeugdige of zijn ouders het pgb niet of voor een ander doel gebruikten dan waarvoor het bestemd is (artikel 8.1.1, vierde lid). In de praktijk zal het regelmatig voorkomen dat een jeugdige of zijn ouder(s) zich wenden tot het college met een jeugdhulpaanvraag specifiek in de vorm van een pgb. In zo’n geval is het van belang om voor ogen te houden dat het college ook in zo’n geval eerst dient te onderzoeken of een jeugdige of zijn ouders een voorziening op het gebied van jeugdhulp nodig hebben en zo ja, welke voorziening precies moet worden getroffen. Pas daarna dient het college, als de jeugdige of zijn ouders dit wensen, te onderzoeken of de jeugdige of zijn ouders in staat dienen te worden gesteld om de jeugdhulp die tot de individuele voorziening behoort van derden, al dan niet binnen het sociale netwerk, te betrekken door middel van het verstrekken van een pgb.

Overeenkomstig de Wmo 2015 is het stelsel vormgegeven via een zogeheten ‘trekkingsrecht’. De Sociale Verzekeringsbank (SVB) voert namens het college de betalingen ten laste van de verstrekte pgb’s en het hiermee verbonden budgetbeheer uit. Als de jeugdige een overeenkomst heeft gesloten met een jeugdhulpaanbieder kan deze de kosten declareren bij de SVB. De SVB betaalt vervolgens de jeugdhulpaanbieder uit.

De gemeenteraad moet in de verordening regels vaststellen omtrent het persoonsgebonden budget. De wet schrijft voor welke onderwerpen moeten worden geregeld en biedt ook een keuze om bepaalde onderwerpen te regelen.

verplicht:

Geregeld moet worden de wijze waarop de hoogte van het persoonsgebonden budget wordt bepaald; toereikendheid van het persoonsgebonden budget is daarbij de minimale voorwaarde.

facultatief:

Geregeld mag worden onder welke voorwaarden de persoon aan wie een persoonsgebonden budget wordt verstrekt de jeugdhulp kan betrekken van een persoon uit het sociale netwerk. Dit gaat verder dan de wettelijke bepaling in de Wmo 2015. Het gaat namelijk niet alleen over het (lagere) tarief, maar ook over eventuele voorwaarden die kunnen worden gesteld aan de ondersteuning door een persoon uit het sociale netwerk.

Hoogte pgb

Ingevolge artikel 2.9, onder c dient de gemeenteraad in de verordening regels te stellen over de wijze waarop de hoogte van een pgb wordt vastgesteld. De regeling rondom de hoogte(n) van het pgb of de pgb’s dient in de verordening zelf te worden opgenomen. Er mag namelijk gedifferentieerd worden in pgb’s. Dit geldt ook voor de voorwaarden waaronder een pgb kan worden verstrekt voor het betrekken van jeugdhulp van een persoon uit sociale netwerk, waarover meer in de volgende paragraaf.

Jeugdhulp uit het sociale netwerk

Volgens artikel 8.1.1, derde lid kan bij verordening worden bepaald onder welke voorwaarden de persoon aan wie een pgb wordt verstrekt, de jeugdhulp kan betrekken van een persoon die behoort tot het sociale netwerk. Het staat de gemeenteraden vrij om hier zelf al dan niet in de verordening een nadere invulling aan te geven. Hierbij is het van belang om voor ogen te houden dat de wetgever de inzet van het sociale netwerk weliswaar zeer waardevol vindt, maar dat hij het wenselijk acht dat de beloning daarvan via een pgb beperkt blijft tot die gevallen waarin dit aantoonbaar tot betere en effectievere ondersteuning/jeugdhulp leidt en aantoonbaar doelmatiger is. Het is aan het college om dit in samenspraak met de jeugdige en zijn ouders te beoordelen.

De gemeenteraad mag voor hulp uit het sociale netwerk een lager pgb-tarief vaststellen dan het professionele tarief. Ook dit moet dan wel in de verordening worden opgenomen. Wat precies de ondergrens is van dit lagere tarief ligt nog niet volledig vast, maar de Centrale Raad van Beroep heeft in twee uitspraken uit eind september 2025 bepaald dat het minimumloon daarvoor vermoedelijk veelal zal kunnen volstaan. Uiteindelijk is bij de bepaling van de concrete pgb-hoogte doorslaggevend dat met het geboden tarief de kwaliteit van de jeugdhulp niet in het geding mag komen.

De vraag die velen sinds de invoering van de Jeugdwet bezighoudt, is of en zo ja, onder welke voorwaarden, ouders een pgb kunnen krijgen voor de ondersteuning van hun eigen kind. Onder de AWBZ was dit mogelijk en uit de uitspraken van de CRvB lijkt te kunnen worden afgeleid dat dit ook onder de Jeugdwet nog steeds het geval kan zijn. De enkele uitspraken van de CRvB bieden echter nog geen volledige duidelijkheid wanneer een pgb voor inzet door de ouders wel en niet mogelijk is.