Nawoord

Dit is niet het eindstation van inclusie, zie het als een nieuw begin. De inzichten, voorbeelden en handvatten die je door dit boek hebt gekregen, zijn bedoeld om mee te nemen in je eigen praktijk. Gebruik ze om stap voor stap te werken aan een inclusievere organisatie.

Ik wil je graag meegeven dat het niet in één keer perfect kan zijn. We streven niet naar perfectie, maar naar inclusie. Wat telt is motivatie, intentie en de wil om het beter te doen—door te leren, in gesprek te gaan en te veranderen zodat iedereen mee kan doen. Binnen organisaties is een beetje activisme nodig om mensen bewust te maken van ongelijkwaardigheid of onrecht, bestaande patronen ter discussie te stellen en ruimte te maken voor nieuwe perspectieven. Dat activisme geeft richting en energie. Tegelijkertijd vraagt werken aan een inclusieve organisatie om een duidelijke koers, geïntegreerd in strategie, beleid en leiderschap. Alleen zo wordt inclusie onderdeel van de organisatiecultuur en geen vinkje op een checklist.

Werken aan inclusie binnen organisaties geeft me diepe voldoening. Niet alleen omdat ik mijn kennis, ervaring en persoonlijke drijfveer hierin kan inzetten, maar ook omdat het groter is dan ikzelf. Het is een manier om de wens van mijn voorouders, een beter en rechtvaardiger bestaan, voort te zetten. Door bij te dragen aan meer gelijkwaardigheid en inclusie, draag ik een klein stukje bij aan die erfenis. Tegelijkertijd kijk ik vooruit. Ik wil een wereld achterlaten die inclusiever en rechtvaardiger is, niet alleen voor mijn dochter, maar ook voor de generaties die na haar komen.

Aan de andere kant is het werken aan inclusie emotioneel zwaar. Soms voelt het alsof ik steeds opnieuw mijn bestaansrecht moet verdedigen. Inclusie stopt niet bij de deur van de organisatie, het werkt door in de maatschappij. Ik werk elke dag aan inclusie, tegelijkertijd maak ik ook zelf nog vaak momenten van uitsluiting mee. Van een racistische opmerking tot aan institutioneel racisme. Op sommige dagen schiet de vraag door mijn hoofd: waar doe ik het voor? Maar zodra ik thuiskom en mijn dochter me aankijkt met haar grote, bruine ogen, weet ik het antwoord weer. Zij herinnert me eraan waarom dit werk belangrijk is. Voor haar, en voor de generaties na haar.

Dit werk is meer dan een functietitel en stopt niet om 17.00. Werken aan inclusie betekent voor mij een verbinding maken tussen verleden, heden en toekomst. Vanuit het heden bouwen we, met velen, aan een morgen waarin inclusie onze gezamenlijke erfenis is. Dank voor jouw aandeel hierin.

Ik ben benieuwd naar jouw verhalen en ervaringen, deel ze met mij via madhu@beetopofmind.nl.

Liefs,

Madhu