Horlogehandel met crimineel geld. Tussenpersoon veroordeeld voor gewoontewitwassen

De zaak begint wanneer een persoon in een kort tijdsbestek drie keer wordt onderschept op luchthaven Schiphol. Op 29 en 30 mei 2019 en op 28 juli 2019 heeft hij grote contante geldbedragen bij zich: €116.000, € 39.965 en 196.200 Zwitserse franken. Deze persoon lijkt een koerier voor de verdachte in deze zaak. De verdachte presenteert zich als handelaar in exclusieve horloges. Aanvankelijk verklaarde de koerier dat de gelden van hemzelf waren en dat hij deze bij de verdachte in bewaring had gegeven, maar later stelde de verdachte dat het geld aan hem toebehoorde en dat de medeverdachte in zijn opdracht handelde. Binnen deze constructie had de verdachte een leidinggevende rol met betrekking tot de herkomst, bestemming en aanwending van het geld. De medeverdachte vervulde daarbij een faciliterende rol door het fysiek transporteren en ontvangen van contanten en vreemde valuta.

Het onderzoek beperkt zich niet tot deze transporten. Ook de financiële gegevens van de verdachte zelf worden onderzocht. Uit de bankafschriften blijkt dat hij in een langere periode zeer aanzienlijke contante bedragen ontvangt en uitgeeft bij juweliers en horlogehandelaren. In totaal gaat het om honderden duizenden Amerikaanse dollars en meer dan anderhalf miljoen Zwitserse franken. In samenhang met de inzet van koeriers leidt dit ertoe dat het hof de verdachte aanmerkt als een tussenpersoon in de handel in exclusieve horloges waarbij crimineel geld wordt gebruikt.

Het witwasvermoeden

Bij de beoordeling of sprake is van witwassen, wijst het hof op een samenstel van feiten en omstandigheden dat een sterk witwasvermoeden rechtvaardigt. Allereerst gaat het om het onbeveiligde vervoer van zeer grote contante geldbedragen via Schiphol, een luchthaven die volgens het hof regelmatig wordt gebruikt voor het verplaatsen van contant geld van illegale herkomst. Opvallend is dat de koerier 196.200 Zwitserse franken los in een papieren tas in zijn rugzak vervoert. Voor legitieme transacties van deze omvang acht het hof dit volstrekt onlogisch en risicovol, gezien de aanzienlijke kans op verlies of diefstal.

Ook de wijze waarop de horloges worden vervoerd speelt een belangrijke rol. In plaats van professioneel of verzekerd transport draagt de koerier de exclusieve horloges simpelweg om zijn pols. Volgens het hof vergroot dit de kans op beschadiging, verlies of diefstal en is deze handelswijze niet te verenigen met normaal zakelijk handelen. Dat beeld wordt versterkt doordat de officiële dozen en certificaten veelal niet met de horloges meereizen, maar apart worden verzonden. Het hof leidt hieruit af dat het (grensoverschrijdende) vervoer zo onopvallend mogelijk moest blijven voor douane en andere autoriteiten. Daarnaast kijkt het hof naar de geldstromen op de bankrekeningen van de verdachte. De combinatie van grote contante ontvangsten en aanzienlijke uitgaven bij juweliers en horlogehandelaren wijst erop dat de verdachte als schakel fungeerde bij de aankoop en doorverkoop van dure horloges. Het hof merkt expliciet op dat dergelijke constructies regelmatig onderdeel zijn van witwaspraktijken, waarbij horloges worden gebruikt om crimineel vermogen te verplaatsen en een schijn van legitimiteit te geven.

Deze feiten en omstandigheden samen brengen volgens het hof mee dat van de verdachte een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring kan worden verlangd voor de herkomst van de geldbedragen.

De verklaringen en het oordeel van het hof

Die verklaring blijft echter uit. Zowel de verdachte als de koerier legt in de loop van de procedures uiteenlopende en wisselende verklaringen af. Er wordt gesproken over leningen, transacties in Moskou en Dubai en over aan- en verkopen tijdens horlogebeurzen in München. Het hof constateert dat deze verklaringen onderling niet consistent zijn, elkaar deels tegenspreken en niet worden ondersteund door een deugdelijke administratie. De verdachte stelt beroeps- of bedrijfsmatig te handelen in exclusieve horloges, maar kan geen facturen, inkoopbewijzen of verkoopdocumenten overleggen waaruit de gestelde transacties blijken. Bovendien stelt de verdachte in zijn bedrijfsvoering snel en veelvuldig te handelen maar blijven bedragen van een ton soms weken ongebruikt. Ook zou volgens de verdachte een onbekende derde 196.200 Zwitserse franken na een beursbezoek hebben overgedragen, maar namen en details kan hij niet leveren. Omdat de verdachte hiermee geen concrete en verifieerbare verklaring geeft, oordeelt het hof dat het niet anders kan zijn dan dat de geldbedragen afkomstig zijn uit enig misdrijf en dat de verdachte dit wist. Het hof acht gewoontewitwassen bewezen en weegt mee dat de verdachte een organiserende rol had binnen de constructie.